Środowisko

Skąd wiadomo, jak bardzo wysoko jest szczyt Mount Everest? Jeszcze w dziewiętnastym wieku sądzono, że ta właśnie góra nie jest najwyższym punktem na tej planecie. Najpierw sądzono, że ten wielki – dosłownie – zaszczyt przypada Kangczendzonga, której wysokość oceniano na ponad osiem i pół kilometra ponad poziomem morza. Jednak obecne oczywistym jest, że jest to zaledwie trzeci szczyt na Ziemi pod względem wielkości. W wielkich górach Tybetu i Nepalu odkryto jeszcze jeden większy szczyt od Kangczendzonga, który nazwano Peak VX, a jego wysokość sięgała trzysta metrów więcej od poprzednika. I właśnie ten szczyt jest dzisiaj nazywanym Mount Everestem. Tak tak, szczyt ten miał niegdyś całkiem inna nazwę od dzisiejszej. Nazwano ją tak na cześć kierownika badań, który dowiódł, iz góra ta jest o wiele większa niż wcześniej wychwalana. Aż do tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego ósmego roku trwały badania nad pomiarem tego szczytu i naukowcy stwierdzają cały czas, że mimo ruchów kontynentów, szczyt Mount Everest pozostanie bez wątpienia szczytem nad szczytami. Którego człowieka na świecie można okreslić podróżnikiem nad podróżnikami? Innymi słowy, kto na świecie najwięcej podróżował? W tym temacie wspomina się tylko o ludziach, którzy występują w telewizji nagrywając programy przyrodnicze i podróżnicze, ale to nieprawda. Prawdę powiedziawszy, nagrywanie takich podróży jest niezwykle opóźniające. A najważniejszym, bo najbardziej aktywnym podróżnikiem wszechczasów, bez wątpienia był John D Dlouse ze Stanów Zjednoczonych, ze stanu Indiana. Do tysiąc dziewięcset dziewięćdziesiątego dziewiątego roku odwiedził wszystkie suwerenne państwa, jakie wtedy istniały, prócz dwóch. Jego ojciec mieszkał w Europie, i kiedy był młodszy, zaszczepił w nim bakcyla podróży opowieściami, jak to jest w innych krajach. Rozpoczął podróże w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym ósmym roku jako turysta w Europie i od tej pory niemal nieustannie gdzieś podróżował. Dopiero w latach siedemdziesiątych odkrył klub zrzeszający podróżników i przyłączył się. Rolad Amundsen jako jeden człowiek na świecie dotarł do bieguna południowego. Udało mu się to dzięki uparciu, brutalności wobec siebie i poddanych mu psów. Mianowicie podróż była bardzo ciężką, niewiele osób zdawało sobie sprawę, że jest to w ogóle możliwe. Psów było ponad osiemdziesiąt i Rolad wiedział, że to one mogą go jedynie zaprowadzić do celu, dlatego miały one dla niego olbrzymia znaczenie, wręcz strategiczne. Musiał dokładnie rozplanować co i jak – w gazetach jeszcze wspominano tragedię, jaka dosięgnęła innego podróżnika, który wziął się za to przedsięwzięcie – został zjedzony przez wygłodniałe i rozwścieczone psy. Dlatego on dbał o swoje psy, cały czas ich liczba malała – wszystkie padnięte psy używał jako pokarm dla innych oraz dla siebie, a kiedy dotarł na miejsce, zostało mu ich juz tylko kilkanaście. Jednak jak się okazało, jest to możliwe, ale tylko wtedy, jeżeli jest się odpowiednio zdeterminowanym, brutalnym wobec swoich poddanych i brutalnym wobec samego siebie.

Archeolodzy starają się pokazywać swoje odkrycia przy użyciu nowych metod, mogą z wielką precyzją odtworzyć obrazy z przeszłości za pomocą grafiki komputerowej lub technik filmowo – telewizyjnych. Niektóre historyczne budowle są odtwarzane lub rekonstruowane. Rozwój nauki i techniki sprawił, że dziś archeolodzy mają też lepsze narzędzia do poznawania przeszłości, jakimi dysponowali niegdyś. Głębszą wiedzę o stanowisku pomagają im uzyskać: fotografia satelitarna, georadar i naukowe sposoby datowania. Nowe technologie w biologii i chemii, pozwalają na odtworzenie najmniejszych szczegółów życia codziennego. Można odkryć nawet ślady tłuszczu w starożytnym garnku i wywnioskować, jakie potrawy były w nim sporządzane. Naukowcy wykonują testy DNA, aby dowiedzieć się, czy spoczywający razem ze sobą zmarli, byli ze sobą spokrewnieni. Zajmują się również pozostałościami z czasów znacznie bliżej współczesnych. W fabrykach i gospodarstwach rolnych zaczęto używać różnych maszyn, które w miarę postępu techniki stały się przestarzałe i dzisiaj sposób ich działania może być dla nas tajemnicą. Archeolodzy śledzą, więc wpływ postępu technologicznego na codzienne życie ludzi. Gdy archeolodzy odnajdują stanowisko, miejsce, którym mogą znajdować się pozostałości z przeszłości, zaczynają je szczegółowo badać. Początkowo pracują w wąskim pasie, zakładając wykop próbny. Większe stanowiska są podzielone tak, aby zespół mógł prowadzić systematyczne badania. Przedmioty, które znajdą są opisywane, a ich miejsca znalezienia są zaznaczane na planach i mapach. Miejsce znalezienia, dostarcza równie cennych informacji, co sam przedmiot. Narzędzia pracy archeologa są proste, szpachelki, pędzle, służą do oczyszczenia znalezisk z ziemi i piasku. Czasami używa się bardziej skomplikowanych instrumentów, jak georadar lub echosonda, które wysyłają w głąb ziemi impulsy elektromagnetyczne, pozwalające na odnalezienie ukrytych pod powierzchnią przedmiotów. Materiał archeologiczny zachowuje się w postaci warstw. Każda z nich pochodzi z innego okresu, a analiza układu stratygraficznego pomaga archeologom w ustaleniu wieku znaleziska. Metoda datowania rediowęglowego pozwala na określenie wieku substancji organicznych, takich jak drewno, kości czy szczątki roślinne.

Żaden przedmiot nie jest za mały ani za duży, aby stać się przedmiotem badań archeologicznych. Niezależnie czy jest to miasto, które przez setki lat czekało w głębi gór na swojego odkrywcę, czy moneta nie większa niż paznokieć, każdy znaleziony przedmiot jest świadectwem przeszłości. Archeolodzy często odnajdują niewielki fragment jakiegoś przedmiotu, później pojawiają się następne fragmenty i w końcu można z nich odtworzyć cały przedmiot. Czasem zdarza się, że badane pozostałości to ludzkie szczątki. Wygląd czaszek, kości, zębów może powiedzieć nam wiele o urazach, jakie odnosili dawni ludzie, o sposobie odżywiania i o przyczynach śmierci. Mnóstwo takich informacji można znaleźć w kurhanach, mauzoleach i grobowcach. Sposób, w jaki chowano zmarłych, pozwala nam odtworzyć obraz ówczesnego społeczeństwa. Znajdowane w grobach biżuterie, broń i inne przedmioty pozwalają poznać wierzenia dawnych kultur i ich stosunek do śmierci. Dla wielu ludów śmierć na ziemi była początkiem nowego życia w zaświatach, dlatego do grobu wkładano przedmioty, które były przydatne w pośmiertelnej podróży. Ludzie od dawna interesowali się przeszłością i szanowali przedmioty oraz miejsca, które były ważne dla ich przodków. Archeolog pracuje w bezpośrednim kontakcie z przedmiotem badań. Rozkopuje lub sprawdza interesujące miejsca i analizuje materialne pozostałości po ludziach, którzy niegdyś tam mieszkali lub pracowali. W XIX wieku i na początku XX wieku, wiele wykopalisk prowadzonych było na Bliskim Wschodzie, a archeologia wydawała się wówczas przygodą. Odkrywcy w własnych środków finansowali ekspedycje poszukiwawcze. Jednakże archeologia, mimo że jest niezmiernie ekscytująca, nie polega jedynie na poszukiwaniu przygód i odkrywaniu skarbów. Jest to dyscyplina naukowa, która wykorzystuje wykopane na stanowiskach przedmioty, zarówno codziennego użytku, jak i wspaniałe materiały do badań. Po zgromadzeniu próbek, archeolodzy zajmują się ich dogłębnym opracowaniem, by na tej podstawie sformułować spójne wnioski. Archeolog musi zrozumieć to, co znalazł. Odkrycie skarbu w liczącej pięć tysięcy lat piramidzie jest ekscytujące. Bardziej jednak fascynujące jest dociekanie, czym kierowali się ludzie, którzy go tam umieścili.

Okres jej trwania to 245- 66 milionów lat temu. Na początku tej ery – w triasie – płyty kontynentalne tworzyły jeden wielki kontynent który nazwano Pangeoą. Na Ziemi dominował klimat ciepły i powstawały coraz większe pustynie. Powstały nowe grupy zwierząt: płazy i duże gady (dinozaury). Pod koniec triasu pojawiły się pierwsze ssaki. W jurze Pangea rozpadła się na Gondwanę i Laurazję. Na Ziemi wciąż dominował klimat ciepły, zazwyczaj łagodny. Wśród roślin lądowych dominowały sagowce i palmy. W okresie jurajskim szybko rozwijały się ssaki i ptaki, które właśnie w tym okresie zaczęły stanowić odrębną gromadę kręgowców. Kreda to czas, w którym nadal trwało rozdzielanie lądów. W ciepłych morzach żyła ogromna liczba otwornic, których szczątki utworzyły złoża kredy. Oprócz tego w wodzie żyły rekiny i płetwojaszczury a na lądzie dominowały dinozaury, które zajmowały różnorodne nisze ekologiczne. Kreda kończy się wymieraniem najliczniejszych grup zwierząt, czyli dinozaurów. Naukowcy wciąż nie potrafią określić przyczyny ich wymarcia. Istnieją różne hipotezy, żadna nie jest jednak pewna. Lata istnienia ery paleozoicznej to 570 – 245 milionów lat temu. Okresem początku tej ery jest kambr. Wyróżniał się on dużym stopniem wybuchów wulkanów. W okresie tym dominowała transgresja morza, czyli cofanie się wód na obszary lądowe. Przeważającym klimatem był klimat ciepły i suchy. Najbardziej znaczące zmiany zaszły jednak w biosferze. Pojawiła się wówczas większość głównych grup zwierząt bezkręgowych, z których najbardziej rozpowszechnione były stawonogi. Następny okres tej ery to ordowik. W tym okresie procesy górotwórcze doprowadziły do wypiętrzenia się gór. Klimat nadal był ciepły, jednak stał się również wilgotny. Organizmy żywe, coraz bardziej się różnicowane. Wciąż swoją liczebnością przeważały bezkręgowce, jednak pojawiły się też kręgowce. W sylurze, kolejnym okresie, trwa wciąż proces wypiętrzania się gór. W morzach zaczęły pojawiać się pierwsze ryby a roślinność powoli opanowywała środowisko lądowe. W dewonie doszło do transgresji morza, a sprzyjający klimat pozwolił na rozwój bujnej roślinności lądowej. Karbon to jeden z ważniejszych okresów w dziejach Ziemi, w jego czasie zaistniały bowiem warunki odpowiednie do gromadzenia się składników węgla. W karbonie pojawiły się także pierwsze gady. Ostatnim okresem tej ery był perm. Osłabły w tym czasie ruchy górotwórcze, klimat stał się bardziej suchy a to doprowadziło do powstawania pustyń. W wysychających morzach, zaczęły wytwarzać się pokłady soli. W morzach gromadziła się materia organiczna dając początek złożom ropy naftowej.